Öteki Hikâyeler Projesi, ulusal ve uluslararası alanda göç, sanat ve birlikte yaşam üzerine çalışan kurumların işbirliğiyle yürütülmüş bir girişimdir. Projenin ana yürütücüsü olan İstanbul Bilgi Üniversitesi Göç Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (BİLGİ-Göç), akademik çerçevenin oluşturulmasını ve araştırma süreçlerinin koordinasyonunu üstlenmiştir. Proje, Göç Araştırmaları Derneği (GAR)’ın sahaya dayalı bilgi birikimi ve toplumsal etkileşim konusundaki deneyimiyle güçlenmiş; sanat alanındaki uygulamalar ise projenin küratörü Denizhan Özer ve katkı sunan sanatçıların yaratıcı üretimleriyle şekillenmiştir. Bu ortaklık, akademi ile sanatı, araştırma ile saha deneyimini, yerel bilgiyle uluslararası perspektifleri bir araya getirerek projenin bütüncül yapısını mümkün kılmıştır.
“Öteki Hikâyeler” (The Other Stories), sanat ve göç temalarını merkeze alan çok yönlü bir çalışmadır. Proje, Türkiye’nin 3,7 milyonu aşkın Suriyeli mülteciye ve artan sayıda Afgan mülteciye ev sahipliği yaparak dünyada en çok mülteci barındıran ülke haline gelmesi bağlamında geliştirilmiştir. Bu durum, farklılıklarla birlikte yaşama konusunda çeşitli kaygıları gündeme getirmiştir.
Proje, mevcut sosyal uyum tartışmalarında sanat ve kültürün yeterince vurgulanmayan bağlantısını ele almayı amaçlamaktadır. Sanat, göçmenlere ve toplumsal gruplara yerel düzeyde sosyo-kültürel ve politik alana aktif olarak katılma, söz sahibi olma ve ev sahibi toplulukla etkileşim kurma fırsatları sunar. “Öteki Hikâyeler”, sosyal uyum programlarının tasarımında ve sürdürülebilirliğinde sanatsal araçlar kullanarak bu boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Proje, göç olgusunu savaşlar, iklim krizleri, ekonomik sorunlar ve politik sebeplerle her çağda görülen bir durum olarak ele alır. Sanat aracılığıyla ayrılma, terk etme, ölüm, ötekileştirme, dışlama, kimlik, yersizlik, yurtsuzluk, özgürlük ve umut gibi konular irdelenmektedir.
Proje Çıktıları
Bu ortak sanat projesi dört temel etkinlik ve çıktıdan oluşmaktadır:
- Sergi
- Sergi kitabı
- Sergi web sitesi
- Sanat ve göç temalı podcast serisi
“Öteki Hikâyeler” Sergisi
Projenin ilk çıktısı olan “Öteki Hikâyeler” sergisi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Göç Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (BİLGİ-Göç) koordinatörlüğünde düzenlenmiştir. Proje Koordinatörlüğü Gülay Uğur Göksel ve Gizem Kulekçioğlu ve küratörlüğü Denizhan Özer tarafından üstlenilen sergi , 16 Aralık 2021 – 7 Şubat 2022 tarihleri arasında İstanbul Bilgi Üniversitesi santralistanbul Kampüsü Enerji Müzesi’nde ziyarete açık kalmıştır.
Sergide, 12 ülkeden 50 sanatçının yapıtları yer almıştır. Bu yapıtlar resim, çizim, heykel, fotoğraftan yerleştirme, video ve performans sanatına kadar farklı formları içermiştir. Sergi, hem göçmen hem de ulusal sanatçıların insan hareketliliği etrafında dönen hikâyelerin çok boyutlu doğası üzerine katkılarını bir araya getirmiştir.
Serginin amacı, odağı ikili kimlik anlayışından, demokratik çoğulluk ve hikâyelerin iç içe geçmiş kırılganlığına yönelik bir anlayışa yönlendirmek olmuştur. Sergi, göç olgusunu estetik yorumlarla irdenlemiş ve izleyicilerde farkındalık yaratmayı amaçlamıştır.
Sergi Kitabı
Projenin bir diğer çıktısı olan “Öteki Hikâyeler” sergi kitabı, sanat ve akademiyi göç konusunda buluşturmaktadır. Editörlüğünü Gülay Uğur Göksel’in ve derlemesini Gizem Kulekçioğlu’nun yaptığı ve Eda Sevinin tarafından çevirisi yapılan bu kitap, 30 akademisyenin sergideki bir veya birden fazla eser ya da serginin geneli hakkındaki değerlendirme ve yorumlarını içermektedir.
Kitaptaki yazılar ve sergideki eserler 5 başlık altında toplanmıştır:
- Öteki Yollar
- Öteki Yüzler
- Öteki Mekânlar
- Öteki Çocuklar
- Öteki Emekçiler
GAR üyelerinin Katkıları:
1. Gülay Uğur Göksel
- Giriş / Introduction — s. xxi–xxv
• Sergideki Sesler, Kara Delikler ve Durağanlığın Eleştirisi — s. 121–126
2. Deniz Sert
- Odadaki Fil (Genç Gezgin) — s. 153–155
3. Didem Danış
- Kırılganlıklar ve Vaatler Dünyasında Hayaletlerin Eşliğinde Kısa Bir Gezinti — s. 117–120
4. Polat Alpman
- Öteki Hikâyeler: Üçüncü Halin İmkânı — s. 69–71
5. Besim Can Zırh (Deniz Can Zırh)
- Göç Zamanının İki-Aradalığına Açılan Pencereler — s.103–106
6. Sedef Turper Alışık
- Gruplar Arası İlişkilerin “Parçalanmaz Akışı” — s. 107–109
7. Neva Övünç Öztürk
- Uluslararası Koruma Sorumluluğuna “Öteki Hikâyeler” Üzerinden Bir Bakış — s. 156–158
Dijital Erişim
“Öteki Hikâyeler” projesinin çıktıları olan sergi web sitesine, sergi kitabının dijital açık erişimine ve “Öteki Hikâyeler” podcast serisine karekodlar aracılığıyla ulaşabilirsiniz.
Linkler:
Öteki Hikayeler: Göç, Sanat ve Birlikte Yaşam Podcast: Spotify
https://open.spotify.com/show/2oJRgMtROLUbQbEbeiDhad?si=02ed60e0784a40b2
https://open.spotify.com/show/1tmweyb3mp9ZUbSEaT5Mjj?si=552d48911ed64873
Exhibition Book:-Free Access: https://goc.bilgi.edu.tr/media/pdf/oteki_hikayeler.pdf
Exhibition Website: https://respondmigration.com/the-other-stories-exhibition
Youtube Channel: https://www.youtube.com/@OtekiHikayeler-TheOtherStories
The Other Stories Exhibition Tour Video: https://www.youtube.com/watch?v=i1ounz1cJko
Social Media: https://www.instagram.com/the_other_stories_book/
